Leisteenwinning in Willingen

02

Hoe het leisteen in het Upland ontstond

Het leisteen van Willingen is ontstaan uit kleisteen die op de bodem van een zee is afgezet. Volgens de Museumsverband Hessen horen de lagen bij de kalk- en leisteenformatie uit het Midden-Devoon en zijn ze 350 tot 400 miljoen jaar oud. Toen ongeveer 290 miljoen jaar geleden het Rijnlands Leisteenplateau ontstond, werden ze volgens de GeoPark geplooid en tot leisteen geperst.

Er werden vier dakleilagen gewonnen van 2 tot 20 meter dik. Ze horen bij de zogeheten Astenschichten uit het Midden-Devoon en liggen volgens het Schieferlexikon aan de noord- tot noordoostflank van het Oost-Sauerlandse zadel. Omdat de lagen steil staan, werd het leisteen onder de grond gewonnen.

03

Werken onder de grond

De mijnwerkers maakten het leisteen los met springstof. In de mijn herinnert een bordje „Pulverkammer“ aan de ruimte waar het kruit lag opgeslagen. In de 20e eeuw werkte men met kamers waarvan het dak zichzelf draagt, zonder stutten. Daarna gingen de blokken naar boven.

Licht was het werk niet. Tijdens de rondleidingen gaat het volgens ERIH ook over de gevaren: vallend gesteente en longziekten door stof. Over de leisteenwinning in Zuid-Westfalen als geheel schrijft Wikipedia dat de boorgaten eerst met de hand en later met machines werden geboord.

04

Van blok tot daklei

Boven de grond werden de blokken volgens de gemeente Willingen met hamers in hanteerbare stukken geslagen, gezaagd en daarna in platen van 5 tot 8 mm gespleten. Met steenschaar en hamer kregen de leien hun vorm voor het dak. In het oude splijthuis van de mijn ziet u hoe leisteen met de hand werd gespleten.

Volgens ERIH zijn er miljoenen dakleien voor de streek gemaakt. Het blauwzwarte leisteen uit de Iberg dekte volgens de Museumsverband Hessen talrijke burchten, kastelen en kerken in en buiten Hessen. De leien bepalen nog altijd het beeld van Willingen en grote delen van het Sauerland. Kijk bij een wandeling door het dorp maar eens naar daken en gevels.

05

Waarom de mijnbouw stopte

Toen kunststof voor daken en gevels opkwam, werd leisteen om kostenredenen steeds meer verdrongen. In 1971 stopte de winning in Willingen omdat ze niet meer rendabel was. Al aan het eind van de 19e eeuw kreeg de leisteenwinning in Zuid-Westfalen volgens Wikipedia te maken met buitenlandse invoerheffingen en concurrentie uit België, Frankrijk en Engeland, plus stijgende kosten voor vervoer en lonen.

06

Grube Christine nu en de GeoPark GrenzWelten

Sinds de sluiting is de Grube Christine aan de Schwalefelder Straße 28 een bezoekersmijn. Ze hoort bij de Nationaler GeoPark GrenzWelten, die in 2006 werd opgericht en in 2009 als nationaal geopark werd erkend. Het park beslaat volgens Wikipedia 3.710 km² met 46 gemeenten in Hessen en Noordrijn-Westfalen. In een tentoonstelling toont de mijn voorwerpen van leisteen, mineralen en fossielen.

Rondleidingen, toegangsprijzen en aanmelding vindt u op onze pagina Leisteenmijn Christine. Onder de grond is het het hele jaar 8 °C, dus ook een tip voor Willingen bij slecht weer. Meer over het verleden van het dorp leest u bij Geschiedenis van Willingen.