

Dorp aan de Dommel
Rattlar
Boven op de Dommel wordt het weids.
Foto: Jonas Duelberg, Tourist-Information WillingenJonas Duelberg, Tourist-Information Willingen
Bijgewerkt:
Rattlar ligt ten noordoosten van het centrum van Willingen, hoog tussen Schwalefeld en de Diemelsee. Het dorp komt eerder in oorkonden voor dan Willingen zelf en wachtte ruim twintig jaar op een eigen kerk.
- Inwoners
- 296 (1-7-2024)
- Eerste vermelding
- 1168
- Hoogte volgens LAGIS
- 575 m
- Dommelturm
- 14 m, sinds 2007
Rattlar in het kort
Rattlar is een dorp in de gemeente Willingen (Upland) met 296 inwoners (hoofd- en nevenverblijf, stand 1 juli 2024). Het Historisches Ortslexikon Hessen noemt 1168 als jaar van de eerste vermelding, toen als „Rathalara”. Rattlar ligt volgens Wikipedia ongeveer 3 km ten noordoosten van het centrum van Willingen, in het Naturpark Diemelsee.
Het dorp ligt tussen Schwalefeld in het zuidwesten en Ottlar (gemeente Diemelsee) in het noordoosten. Rondom liggen de Dommel (738 m), de Hermannsberg en de Lüerberg, door het dorp stroomt de Wiedbach. De gemeente noemt Rattlar een dorp op meer dan 600 m hoogte en een vertrekpunt voor wandelingen, LAGIS geeft 575 m op.
Een stuk land voor het klooster
Het eerste bericht over Rattlar gaat over een schenking: in 1168 gaf de Keulse aartsbisschop Philipp von Heinsberg het klooster Flechtdorf een hoeve in Rattlar, die Gottschalk von Padberg eerder aan de Keulse kerk had teruggegeven. Zo staat het in het Historisches Ortslexikon. Later hoorde Rattlar bij het graafschap Waldeck en kerkelijk bij Usseln.
Makkelijk had het dorp het nooit. In 1770 telde het 24 huizen en 146 inwoners, voor 1842 vermeldt LAGIS een dorpsbrand. Volgens Wikipedia gold het Upland tot in de 19e eeuw als het armenhuis van Waldeck, en trokken veel mensen naar het Bergisches Land om werk te vinden. Op 1 april 1972 sloot Rattlar zich vrijwillig aan bij Willingen.
De kerk die twintig jaar op zich liet wachten
Eeuwenlang liepen de inwoners van Rattlar naar de kerk in Usseln. In de winter van 1932/33 werd een kerkbouwvereniging opgericht, in 1939 lag er een ontwerp van 22.000 Reichsmark, maar de oorlog hield de bouw tegen. In 1952 volgde een nieuwe poging. Het eerste ontwerp werd afgewezen, omdat er geen toren in zat. In de herfst van 1953 begon de bouw met veel bedrijven uit de buurt, op 3 november 1954 werd de eerste dienst gehouden.
De kerkgemeente noemt de kerk nu Lichterkirche. Hier sluiten twee delen van de Upländer Besinnungsweg op elkaar aan: Schwalefeld naar Rattlar (3,5 km) en Rattlar naar Usseln (5,1 km). Meer daarover bij Pelgrimsroute.
Christenbörnchen: dopen bij de bron
Aan de weg tussen Usseln en Rattlar ligt een kleine bron, het Christenbörnchen. Volgens de overlevering zou de heilige Sturmius, een leerling van Bonifatius, hier in de 8e eeuw de mensen uit het Upland gedoopt hebben (zo vertellen Wikipedia en Kurorte in Hessen, beide uitdrukkelijk als legende). Zeker is wat er nu gebeurt: er wordt nog steeds doopwater uit de bron gehaald, en de kerkgemeenten in het Upland vieren hier in de zomer samen doopfeesten. Meer verhalen uit de streek leest u bij Sagen en legenden.
Dommelturm en wandelroutes
De top van de Dommel ligt 2,8 km ten noordnoordoosten van Rattlar. Al in 1909 stond daar een eenvoudige houten stellage, in 1973 een houten uitkijktoren, die in 2006 wegens bouwvalligheid werd afgebroken. Sinds september 2007 staat er een 14 m hoge houten toren met stalen trap. Meer uitzichtpunten vindt u bij Uitzichtpunten.
De Uplandsteig loopt van Willingen via Schwalefeld naar Rattlar en verder naar Hemmighausen. In de winter wordt er volgens de gemeente een langlaufloipe getrokken.

Kerstmarkt en toneel
In de Gemeindehalle van Rattlar (Zur Laake 4) organiseert het mannenkoor van Rattlar een kerstmarkt. In 2023 was dat volgens de Tourist-Information de 27e editie, op de eerste adventszondag, met koren, Sinterklaas, een loterij en een slachtmaaltijd. De opbrengst gaat naar de dorpsgemeenschap. Op eerste kerstdag 2025 speelde de toneelgroep van Rattlar volgens de krant WLZ een komedie in de volle zaal. De actuele datum vindt u bij Evenementen, meer markten bij Advent.
Veelgestelde vragen
Hoeveel inwoners heeft Rattlar?
Volgens de gemeente Willingen 296 met hoofd- en nevenverblijf, stand 1 juli 2024.
Wanneer is de kerstmarkt in Rattlar?
Het mannenkoor organiseert hem in de Gemeindehalle. In 2023 was dat op de eerste adventszondag. De actuele datum staat in de evenementenkalender van de Tourist-Information.
Hoe hoog is de Dommelturm?
De uitkijktoren op de 738 m hoge Dommel is 14 m hoog. De houten toren met stalen trap staat er sinds september 2007.
Wat is het Christenbörnchen?
Een kleine bron aan de weg tussen Usseln en Rattlar. Volgens de legende doopte de heilige Sturmius hier. Nu worden er doopfeesten gevierd.
Briloner Straße 6Midden in het dorp slapen
Hotel Willinger Mitte
Voor tochten via Rattlar naar de Dommel is het centrum van Willingen een goed vertrekpunt. Hotel Willinger Mitte is volgens het hotel officieel wandelaars- en fietsersvriendelijk, met bagageruimte en gratis parkeerplaatsen. Het ontbijtbuffet staat klaar van 8.00 tot 11.30 uur.
Aanbeveling · Wij werken als bureau voor dit hotel
Nagekeken bij
- Gemeinde Willingen (Upland), Einwohner je Ortsteil
- LAGIS Hessen, Historisches Ortslexikon: Rattlar
- Wikipedia, Rattlar
- Gemeente Willingen (Upland), dorp Rattlar
- Wikipedia, Dommel (berg) met Dommelturm
- Kurorte in Hessen, Christenbörnchen
- Ev. kerkgemeente Willingen, Upländer Besinnungsweg
- Willingen Tourismus, kerstmarkt Rattlar
- WLZ, toneel in Rattlar met Kerstmis (26-12-2025)
- Wikipedia, Uplandsteig (route)
Alle gegevens gecontroleerd in oktober 2026. Tijden en prijzen kunnen veranderen, kijk voor de actuele stand bij de aanbieder zelf.